Logo akcji "Przejrzysta Polska"

Akcja społeczna "Przejrzysta Polska" prowadzona jest przez "Gazetę Wyborczą" przy wsparciu Fundacji Agory, Polsko - Amerykańskiej Fundacji Wolności, Programu Przeciw Korupcji Fundacji im. S. Batorego, Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej, Centrum Edukacji Obywatelskiej i Banku światowego.

Celem akcji jest promowanie uczciwości i skuteczności w samorządach, poprawa jakości życia publicznego oraz pobudzenie aktywności obywatelskiej.

Adresatem akcji są samorządy terytorialne, które przy współpracy z organizacjami pozarządowymi i mieszkańcami chcą udoskonalać praktykę sprawowania władzy i administrowania, dążąc do wyeliminowania korupcji i innych form patologii. Do programu zgłosiło się 775 samorządów.

Akcję poprzedził pilotaż - roczny program z udziałem 15 gmin i jednego powiatu (po jednym uczestniku z każdego województwa) wybranymi spośród uczestników Programu "Obywatel i Samorząd Lokalny" Polsko - Amerykańskiej Fundacji Wolności.

Receptą na wzrost skuteczności i uczciwość jest przestrzeganie przez władze lokalne sześciu zasad rządzenia: przejrzystości, przewidywalności, rozliczalności, fachowości, braku tolerancji dla korupcji oraz partycypacji społecznej.

Każda gmina i powiat, zgłaszając się do uczestnictwa w akcji, deklaruje zamiar realizacji określonych zadań, wypełniając wyżej wymienione zasady. Wykonanie sześciu zadań jest obligatoryjne, pozostałe - samorządy mogą wybierać fakultatywnie.

Na wykonanie zgłoszonych zadań samorządy mają czas do końca 2005r. z tym, że minimum trzy zadania należy wykonać do 30 września.

Samorządy, które uporają się z wybranymi zadaniami nagrodzone zostaną certyfikatem uczestnictwa w akcji "Przejrzysta Polska" i znajdą się na specjalnej "mapie przejrzystości".

Organizatorzy akcji liczą na to, że wysiłek włożony w realizację zadań zostanie doceniony przez społeczność lokalną i spowoduje wzrost zaufania ze strony obywateli, a także potencjalnych inwestorów.

Gmina Jarocin do akcji "Przejrzysta Polska" przystąpiła w marcu br. Spośród wszystkich trzydziestu dwóch zadań możliwych do realizacji w ramach programu zadeklarowała wykonanie aż dwudziestu jeden.





ZASADY I ZADANIA
Zadania zadeklarowane przez Gminę Jarocin
wyróżniono czerwonym kolorem


I zasada przejrzystości
II zasada braku tolerancji dla korupcji
III zasada partycypacji społecznej
IV zasada przewidywalności
V zasada fachowości
VI zasada rozliczalności



I ZASADA PRZEJRZYSTOŚCI
Standardy:

• W jednostce samorządowej mieszkańcy są skutecznie poinformowani o podstawowych zasadach funkcjonowania administracji samorządowej. Podstawowe dokumenty regulujące sposób funkcjonowania (uchwały, statut, regulaminy, budżet) są łatwo dostępne, a mieszkańcy wiedzą jak można z nich skorzystać.
• W jednostce samorządowej mieszkańcy są skutecznie informowani o planach rady, komisji, podjętych rozstrzygnięciach, planach pracy władz, przetargach i ich rozstrzygnięciach.
• W sprawach o doniosłym znaczeniu dla mieszkańców Urząd dokłada wszelkich starań, aby potrafili oni zrozumieć zagadnienie i zaprezentować swoje zdanie.

W ramach tej zasady samorząd może wybrać do realizacji następujące zadania:

1. Opracowanie opisu usług świadczonych w samorządzie (zadanie obligatoryjne)
2. Uruchomienie samorządowego serwisu informacyjnego
3. Opracowanie systemu oznakowania wewnętrznego w urzędzie
4. Utworzenie punktu informacyjnego
5. Utworzenie sieci punktów dostępu do internetu/stron samorządowych
6. Utworzenie i rozwój sieci tablic informacji lokalnej, zapewniających skuteczny, powszechny dostęp do informacji
7. Urząd dba o przekładanie żargonu specjalistycznego na zrozumiały dla mieszkańców język
8. Opracowanie gminnego/powiatowego katalogu firm

II ZASADA BRAKU TOLERANCJI DLA KORUPCJI
Standardy:

• Samorząd posiada opracowany i wdrożony kodeks etyczny swoich pracowników i radnych, nakładający na radnego i urzędnika obowiązek unikania sytuacji, które mogą być zinterpretowane jako korupcyjne oraz powstrzymywania się od działań, które mogłyby być zinterpretowane jako nieetyczne.
• Samorząd systematycznie przekazuje swoim pracownikom i klientom jasną informację o swojej zdecydowanej postawie w stosunku do korupcji oraz systematycznie kontroluje pracowników i radnych pod kątem konfliktu interesów i naruszania istniejących przepisów antykorupcyjnych.
• Samorząd posiada opracowaną procedurę postępowania w wypadku stwierdzenia wśród pracowników lub radnych zachowań nieetycznych lub korupcyjnych. Procedura zapewnia zobiektywizowany sposób postępowania i gwarantuje reakcję władz adekwatną do zaistniałej sytuacji.

W ramach tej zasady samorząd może wybrać do realizacji następujące zadania:

1. Wypracowanie i wdrożenie kodeksu etycznego pracowników urzędu gminnego/powiatowego (zadanie obligatoryjne)
2. Przygotowanie i wdrożenie kodeksu etycznego radnego
3. Opracowanie kodeksu postępowania etycznego
4. Przeprowadzenie szerokiej akcji informacyjnej na temat braku tolerancji dla korupcji w tym urzędzie
5. Opracowanie planu i przeprowadzenie szkoleń dla pracowników z zakresu etyki w życiu publicznym
6. Opracowanie procedur postępowania w przypadku naruszenia kodeksu

III ZASADA PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ
Standardy:

• W samorządzie istnieją wypracowane metody skutecznego komunikowania się z mieszkańcami zapewniające szerokie dotarcie do mieszkańców z informacją na temat funkcjonowania samorządu lokalnego i możliwość zbierania uwag i opinii członków wspólnoty samorządowej. Używany język nie jest specjalistyczny, nie utrudnia zrozumienia przez mieszkańców poruszanych zagadnień.
• Samorząd prowadzi społeczną edukację w zakresie etyki, nawiązując do tradycji, wartości i zasad oraz wskazując dobre wzory postępowania, a także tłumacząc niebezpieczeństwa związane ze społeczną tolerancją dla korupcji.
• Samorząd systematycznie współpracuje z organizacjami społecznymi i innymi grupami obywatelskimi, wspólnie z nimi podejmuje inicjatywy mające na celu rozwiązywanie problemów lokalnych i rozwój społeczno - ekonomiczny, działając na rzecz podwyższenia wiedzy i świadomości mieszkańców w zakresie prawidłowego sposobu organizowania działalności władz publicznych oraz niebezpieczeństw związanych z korupcją.

W ramach tej zasady samorząd może wybrać do realizacji następujące zadania:

1. Opracowanie i wdrożenie programu współpracy z organizacjami pozarządowymi (zadanie obligatoryjne)
2. Stworzenie "mapy aktywności" organizacji pozarządowych i inicjatyw na terenie gminy - wykaz organizacji wraz ze wskazaniem rodzaju działalności
3. Społeczna edukacja w zakresie etyki
4. Wprowadzenie do edukacji szkolnej zajęć dla dzieci z zakresu etyki społecznej
5. Stworzenie płaszczyzny dialogu i współpracy z organizacjami biznesowymi
6. Inicjatywa uchwałodawcza mieszkańców

IV ZASADA PRZEWIDYWALNOŚCI
Standardy:

• Samorząd posiada strategiczny plan rozwoju obejmujący wszystkie obszary działania w perspektywie wieloletniej. Strategia rozwoju opracowywana jest przy aktywnym udziale społeczności lokalnej.
• Samorząd okresowo, z udziałem społeczności lokalnej, przegląda swoje cele strategiczne, koryguje je i wydłuża horyzont planowania w miarę potrzeb, aby był stale aktualny i dawał perspektywę rozwoju na wiele lat naprzód.
• Samorząd posiada, zgodne ze strategią rozwoju, wieloletnie plany działania w poszczególnych obszarach zadań samorządowych. Sposób ich opracowania pozwala obywatelom na przewidywanie działań samorządu przy podejmowaniu przez nich decyzji na temat swoich planów osobistych.

W ramach tej zasady samorząd może wybrać do realizacji następujące zadania:

1. Opracowanie krótkiego materiału przybliżającego mieszkańcom istniejący w gminie/powiecie aktualny strategiczny dokument rozwojowy (zadanie obligatoryjne)
2. Opracowanie wieloletniego planu finansowego (WPF) i wieloletniego planu inwestycyjnego (WPI) oraz krótkiego materiału przybliżającego plany mieszkańcom
3. Wprowadzenie stałych terminów obrad rady gminy/powiatu (harmonogram) oraz umieszczenie tam kluczowych dla społeczności decyzji (budżet, dotacje dla organizacji pozarządowych), rocznych raportów jednostek organizacyjnych, w tym przynajmniej jedno posiedzenie poświęcone monitorowaniu strategii rozwoju

V ZASADA FACHOWOŚCI
Standardy:

• Samorząd prowadzi politykę naboru i oceny pracowników w oparciu o kryterium fachowości i zaangażowania w pracę.
• Samorząd dba o stałe podnoszenie kompetencji swoich pracowników. pracowników ramach podnoszenia kwalifikacji pracownicy samorządowi uzupełniają także wiedzę na temat etyki w administracji publicznej i wszystkich spraw z nią związanych.
• Samorząd posiada wypracowane mechanizmy systematycznej poprawy swojego funkcjonowania.

W ramach tej zasady samorząd może wybrać do realizacji następujące zadania:

1. Wprowadzenie procedury naboru na każdy wakat w urzędzie gminy. Procedura musi zawierać wymóg konkursów na stanowiska kierownicze (zadanie obligatoryjne)
2. Wprowadzenie systemu ciągłej poprawy funkcjonowania urzędu opartego na celach jakościowych, zakomunikowanych społeczności lokalnej
3. Wprowadzenie systemu oceny pracy urzędników
4. Wprowadzenie systemu podnoszenia kwalifikacji pracowników obejmującego szkolenia i samokształcenie
5. Obowiązkowe szkolenie proceduralne po wyborach oraz tematyczne szkolenia dla rady przynajmniej raz w roku

VI ZASADA ROZLICZALNOŚCI
Standardy:

• Samorząd tworzy budżet na kolejne lata w oparciu o zadania planowane do wykonania.
• Samorząd posiada ustalone, jasne i jawne procedury postępowania w realizacji swoich zadań. Zainteresowane osoby mają do nich dostęp i mogą sprawdzić czy postępowanie w interesującej ich sprawie nie odbiega od ustalonego wzorca.
• Samorząd prowadzi analizę efektywności swojego działania.
• W jednostce samorządowej istnieje obowiązek kompletnego dokumentowania procesu podejmowania decyzji poprzez zapis sposobu głosowania poszczególnych radnych lub innych członków gremiów kolegialnych.
• Wyborcy mają dostęp w protokołach do stanowiska poszczególnych radnych w interesujących ich kwestiach.

W ramach tej zasady samorząd może wybrać do realizacji następujące zadania:

1. Urząd przygotuje i rozpropaguje książeczkę (coroczny informator budżetowy dla mieszkańców) pt.: "Skąd mamy pieniądze i na co je wydajemy" (zadanie obligatoryjne)
2. Identyfikacja w urzędzie kluczowych procesów i przygotowanie ich procedur
3. Mierzenie skuteczności projektów i programów realizowanych przez samorząd
4. Wprowadzenie do praktyki funkcjonowania samorządu głosowania imiennego

ZESPÓŁ ZADANIOWY

Mariusz Gryska (Koordynator)
Magdalena Bielawska
Renata Grzelczak
Joanna Knypińska
Magdalena Malińska
Marzena Świdurska





PODSUMOWANIE

Akcja społeczna "Przejrzysta Polska" dobiegła końca. Wśród ponad 400 wyróżnionych samorządów jest także gmina Jarocin. Akcja "Przejrzysta Polska" zainicjowana została przez "Gazetę Wyborczą" w październiku 2004r., a zorganizowana wspólnie z Fundacją Agory, Polsko-Amerykańską Fundacją Wolności, Fundacją im. S. Batorego, Fundacją Rozwoju Demokracji Lokalnej, Centrum Edukacji Obywatelskiej i Bankiem Światowym. Celem akcji było propagowanie postaw antykorupcyjnych i poprawa jakości życia publicznego. Akcja okazała się ogromnym sukcesem - ponad 400 samorządów z całej Polski zrealizowało zadania obowiązkowe i wiele dodatkowych. Zadania odpowiadały sześciu zasadom dobrego rządzenia: przejrzystości, przeciwdziałaniu korupcji, partycypacji społecznej, przewidywalności, fachowości oraz rozliczalności.

Jarocin zaliczył wszystkie zadania obligatoryjne:
1) opracowanie opisu usług świadczonych w samorządzie,
2) wypracowanie i wdrożenie kodeksu etycznego pracowników urzędu gminnego,
3) opracowanie i wdrożenie programu współpracy z organizacjami pozarządowymi,
4) opracowanie krótkiego materiału przybliżającego mieszkańcom istniejący w gminie aktualny strategiczny dokument rozwojowy,
5) wprowadzenie procedury naboru na każdy wakat w urzędzie gminy. Procedura zawiera wymóg konkursów na stanowiska kierownicze,
6) urząd przygotował i rozpropagował książeczkę - coroczny informator budżetowy dla mieszkańców. Jarocin opracował także 15 zadań fakultatywnych.

Finał akcji "Przejrzysta Polska" oraz rozdanie certyfikatów odbył się w siedzibie Gazety Wyborczej w Warszawie 4 marca. Nagrodzone zostały 403 samorządy. Uroczystość wręczenia certyfikatów poprzedziła debata na tematy samorządowe z udziałem wicepremiera Ludwika Dorna i posła Jana Rokity.

Musimy się wszyscy uczyć demokracji. I program "Przejrzysta Polska" właśnie taką szkołę stanowił. Nie był to program łatwy. Wdrożenie ustalonych zadań wymagało trudu. Ale wy je zrealizowaliście. Zbudowaliście nowe mosty łączące Was i Waszych mieszkańców, którzy teraz znacznie lepiej Was rozumieją. Wzmocniliście istotę samorządności i zrobiliście istotny krok na drodze budowy demokracji - te słowa Jerzy Regulski Prezes Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej skierował do zwycięskich samorządów. Szkoła demokracji jednak się nie kończy. Organizatorzy zapowiadają kontynuację akcji w 2006r.