Burmistrzowie Jarocina

  • Drukuj

Dzieje jarocińskich burmistrzów

Pierwszy burmistrz Jarocina został wybrany 400 lat temu, a było to w roku 1613.  Nazywał się Wawrzyniec Puścioszek. Od tamtego czasu, aż do  roku 1919, a więc do odzyskania przez Polskę  niepodległości, ten zaszczytny urząd  pełniło w Jarocinie 106 burmistrzów.

Trzeba tutaj zaznaczyć, że Jarocin był wówczas miastem prywatnym i wybory burmistrza odbywały się na zasadzie mianowania przez dziedzica Jarocina. Od połowy XIX wieku, a dokładnie od 30 maja 1853 r. została wprowadzona w państwie pruskim nowa organizacja władzy miejskiej. Nowa ordynacja władz miejskich dotyczyła wszystkich miast na naszym terenie: Jarocina, Jaraczewa, Mieszkowa, Nowego Miasta i Żerkowa. Wprowadziła zasadę deputacji, czyli rady miejskiej z burmistrzem na czele. Można więc powiedzieć, że 160 lat temu zapoczątkowano lokalny parlamentaryzm.

Poniżej przedstawiam I część związaną z prezentacją i historią jarocińskich burmistrzów.

Jarocińscy burmistrzowie

  1. Wawrzyniec Puścioszek        1613
  2. Wojciech Skopek                   1614
  3. Wojciech Sikora                     1615
  4. Walenty Ława                       1617
  5. Wojciech Skopek                   1619
  6. Andrzej Czekaj                      1624
  7. Wojciech Skopek                   1625
  8. Wojciech Sikora                     1625-1626
  9. Wojciech Skopek                   1627
  10. Jakób Frąckowiak                  1629
  11. Andrzej Czekaj                      1633
  12. Grzegorz  Marszał                  1634
  13. Tomasz Cieńkuszek               1638
  14. Tomasz Kordyańczyk            1640
  15. Andrzej Czekaj                      1643
  16. Tomasz Walentowicz             1644
  17. Kasper Kuśnierz                    1648
  18. Tomasz Walentowicz             1651
  19. Andrzej Kuc czyli Kuczewicz           1653
  20. Marcin Pawlik                        1657
  21. Andrzej Kuc                          1664
  22. Marcin Pawlik                        1665
  23. Andrzej Kuc                          1669
  24. Jakub Jajor                             1669
  25. Marcin Pawlik                        1670
  26. Adryan Rokitowicz   `           1671
  27. Marcin Pawlik                        1672-81
  28. Jan Nikel                                1681
  29. Stefan Drzewiecki                 1684
  30. Andrzej Siemowski               1685
  31. Maciej Kaczmarek                 1686
  32. Jan Nikel                                1686
  33. Maciej Kaczmarek                 1689
  34. Andrzej Niezieliński              1690
  35. Jan Nikel                                1691-93
  36. Jan Kwiatkiewicz                  1694
  37. Wojciech Wojciechowicz      1695
  38. Maciej Kaczmarek                 1696
  39. Jan Nikel                                1698-1702
  40. Wojciech Wojciechowicz      1702
  41. Jan Nikel                                1702
  42. Maciej Kaczmarek                 1702
  43. Jan Nikel                                1703
  44. Jan Stęszewski                       1705
  45. Błażej Krzyżański                  1708
  46. Wojciech Kazikoł                  1709
  47. Maciej Olbiński                      1709
  48. Wojciech Kaczyński              1712
  49. Wojciech Kazikoł                  1713
  50. Piotr Gola                              1714
  51. Jan Kubecyusz                       1714
  52. Jan Kudlewski                       1716
  53. Walenty Królikowski             1717
  54. Mateusz Wyrobek                  1717
  55. Jan Kubyceusz                       1718
  56. Piotr Gola                              1719
  57. Jan Kubyceusz                       1720
  58. Mateusz Wyrobek                  1723
  59. Kaźmierz Wyszanowicz        1724
  60. Jan Wieteszka                        1729
  61. Wojciech Kaczyński              1729
  62. Mateusz Wyrobek                  1732
  63. Franciszek Knuliński             1733
  64. Walenty Glapa                       1734
  65. Mateusz Wyrobek czyli Wyrobecki 1735
  66. Piotr Gola czyli Goliński       1736
  67. Franciszek Knuliński             1737
  68. Sebastian Przycki                   1739
  69. Andrzej Głodny czyli Głodnicki       1741
  70. Sebastian Przycki                   1742
  71. Jakób Kobyliński                   1743
  72. Stanisław Tarczewski            1745
  73. Jakób Kobyliński                   1746
  74. Franciszek Przycki                 1747
  75. Łukasz Jankiewicz                 1747
  76. Stanisław Tarczewski            1748
  77. Franciszek Przycki                 1750
  78. Mikołaj Borowicz                  1751
  79. Franciszek Przycki                 1751   
  80. Antoni Jerzycki                      1752
  81. Jakób Kobyliński                   1753
  82. Franciszek Knuliński             1754
  83. Stanisław Tarczewski            1755
  84. Mikołaj Borowicz                  1756
  85. Antoni Tarczewski                 1758
  86. Jerzy Wernerowicz                1760
  87. Piotr Świderski                      1760
  88. Stanisław Tarczewski            1761
  89. Łukasz Jankiewicz                 1762
  90. Karol Jaworski                       1769
  91. Jakób Knuliński                     1771
  92. Urban Mizerzyński                1772
  93. Franciszek Knuliński             1777
  94. Walenty Borowiński              1786
  95. Aleksander Jaworski              1780
  96. Otto Fryderyk Lange             1796-1806
  97. Aleksander Jaworski od r.1807. W roku 1816 podpisuje się: „Królewsko-pruski burmistrz”
  98. Kamiński                                                        1819
  99.  Waltenberg                                                   1822
  100. Stanke                                                1832
  101. Jan Danich                                          1833
  102. Otto Gliemann *przed rokiem            1862
  103. Schiebusch od października **         1865 do r. 1872
  104. Magnus Goldenring **                      od 1872r
  105. Adolf Friese****                               od 1897r.                   
  106. Juliusz Albert Wollenberg *****      od 12 .I. 1907 do 26.IX. 1919r.

 

 

 

Informacje dodatkowe:

*   Otto Gliemann – Niemiec, objął funkcję burmistrza komisarycznie w roku 1852, a później przez dziesięć lat, tj.  w latach 1854 – 1864 pełnił ją z wyboru. W czasie jego kadencji na ziemiach polskich trwał okres manifestacji narodowo-religijnych, 1861 -1862. A w latach 1863 – 1964 trwało powstanie styczniowe w Królestwie Polskim. Wspólnie z komisarzem policji Wernerem, i wojskiem pruskim realizował twardo politykę rzadu pruskiego przyjętą po konwencji Alvenslebena 8 lutego 1863r. Jak tylko mógł utrudniał życie mieszkańców Jarocina, którzy organizowali pomoc dla powstania w zaborze rosyjskim. Pomagał prokuratorowi w zbieraniu dowodów na jarociniaków działajacych w tzw. Komitecie Działyńskich w Wielkim Księstwie Poznańskim. Znaczaco przyczynił się do procesu Polaków w Berlinie, który trwał od 7 lipca do 23 grudnia 1964r. 

**  Burmistrz Schiebusch do czasu wyboru na burmistrza pełnił funkcję zarządcy Policji na obszarze majatku Mollarda w Górze. Obowiązki burmistrza zdał w czerwcu 1871r.

*** Magnus Goldenring był wcześniej zastępcą burmistrza Schiebuscha. Żyd rodem z Jarocina gdzie prowadził ajencję berlińskiego Powszechnego Towarzystwa Asekuracyjnego. Wyniesienie na urząd burmistrzowski zawdzięczał głosom Polaków i Żydów, oraz poparciu swego krewnego, głośnego posła Edwarda Laskera. Jako burmistrz okazał się bezstronnym i sprawiedliwym, denuncjowano go nawet kilkakrotnie o zbytnią  przychylność dla Polaków.  Burmistrz Magnus Goldenring pomagał w latach 1873 – 1875 w realizacji wielkich inwestycji kolejowych, budowy przez Jarocin linii kluczborsko-poznanskiej. Miał dobre stosunki i układał dobrze współpracę z pierwszym landratem (starostą jarocińskim) po utworzeniu powiatu jarocińskiego w 1887r.

**** Adolf Friese był Niemcem, zapoczątkował prace nad opracowaniem dokumentacji pod rozwój infrastruktury miejskiej dotyczącej kanalizacji, wodociągów, oczyszczalni ścieków i budowy gazowni. Za jego kadencji, w roku 1903 uruchomiono w Jarocinie oświetlenie gazowe. W związku z obchodami 650 lecia miasta rozpoczął przygotowywanie projektu remontu ratrusza. Pod jego nadzorem magistrat zakończył starania o zatwierdzenie herbu miasta. Herb Jarocina zatwierdzony został 25 kwietnia 1906 r. przez Cesarza Wilhelma II.  Kilka lat wcześniej, w roku 1899 burmistrz Adolf Friese oskarżony został o sfałszowanie dokumentów i został aresztowany. Po dochodzeniach został zwolniony.

**** Juliusz Albert Wollenberg objął funkcję burmistrza Jarocina 12 stycznia 1907 roku i pełnił ja do 26 września 1919 roku. Był burmistrzem który jak gdyby „łączył” dwa okresy historyczne. Rozpoczął urzędowanie w okresie trwania zaborów i był ostatnim niemieckim burmistrzem Jarocina. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, pozostał na urzędzie burmistrza Jarocina jeszcze przez pół roku.

W okresie przejściowym działalność niemieckiego burmistrza nadzorował jarociński radny, działacz niepodległościowy Franciszek Basiński, który ostatecznie przejął formalnie władzę nad miastem. Pełnił ją do czasu wyboru nowego burmistrza. Został nim Jan Figna, którego jarocińscy rajcy wybrali w dniu 1 października 1919 roku. Był pierwszym burmistrzem Jarocina formalnie wybranym, po odzyskaniu niepodległości. 

Jan Figna – na stanowisku od 1.X.1919 r.  do  1.VIII.1922r.

Pierwszy burmistrz Jarocina, wybrany przez Radę Miejską po odzyskaniu niepodległości w 1919r. Dotychczas pełnił m.in. obowiązki wiceburmistrza w Bninie k/ Kórnika. Jako burmistrz Jarocina nie potrafił współpracować z członkami rady miejskiej i z wpływowymi grupami mieszkańców. Pogarszające się stosunki i brak współpracy z radnymi wpłynęły na jego rezygnację ze stanowiska 1 sierpnia 1922r.  Wydający wówczas Gazetę Jarocińską, Jan Majerowicz pisał m.in. że jego pożegnanie odbyło się w bardzo wąskim gronie, miało przebieg bardzo skromny. Uczestniczyło w nim niewielu przyjaciół. Wyjechał do Pszczyny na Górnym Śląsku, redaktor Majerowicz napisał wówczas na łamach swojej gazety: [...]”Możemy mieć do niego trochę żalu, że publicznie z miastem się nie pożegnał”. W czasie jego krótkiego sprawowania władzy należy odnotować,  jego udział w delegacji miejskiej, która w dniu 25 października 1919r. witała na jarocińskim dworcu Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego.

Ks. Ignacy Niedźwiedziński - od 2 VIII.1922 r.  do 19.IX.1922r.

            Po ustąpieniu Jana Figny z urzędu, obowiązki burmistrza, do czasu wyboru nowego powierzono jarocińskiemu proboszczowi, ks. Ignacemu Niedźwiedzińskiemu.

Czesław Łukowski – od 20.IX.1922r.  do 3.XII. 1924r.

            Rada Miejska, na nowego burmistrza Jarocina wybrała Czesława Łukowskiego, pochodzącego ze Stargardu. Urzędowanie rozpoczął 20 września 1922 roku. Miał 41 lat. Niestety często chorował. Obowiązki pełnił bardzo krótko, zmarł w poznańskim szpitalu 3 grudnia 1924 r. Został pochowany 5 grudnia 1924 roku, na cmentarzu katolickim w Jarocinie. Pomnik  nagrobny ufundowały władze miasta Jarocina w 1928 r.  Czesław Łukowski był członkiem Stowarzyszenia Bursy Gimnazjalnej w Jarocinie, jako burmistrz bardzo aktywnie wspierał idee i działalność tego Stowarzyszenia. 

Gazeta Jarocińska relacjonujac pogrzeb Burmistrza Cz.Łukowskiego piasała, iż przy trumnie zmarłego ostanie słowa pożegnania wygłosił przewodniczacy rady miejskiej Tomasz Jachowski, podkreślając zasługi i cnoty zmarłego. Ponadto, w relacji J. Majerowcza, przeczytać można: ”Tuż przed trumną, oprócz licznych Towarzystw, kroczyli Urzędnicy Miejscy, Rada Miejska wraz z Magistratem niosąc wieńce, i nauczycielstwo in corpore. Za trumną rodzina, władze z p. Starostą, korpus oficerski, itd., oraz nieprzeliczone tłumy. W Zmarłym traci miasto Jarocin obywatela rzadkich cnót. Podziwialismy jego pracowitość i zapobiegliwość. Stojac na świeczniku życia naszego miasta, przyświecał nam śp. Czesław Łukowski wzorem cnót obywatelskich, jednał sobie serca. Zbyt krótko, bo zaledwie dwa lata żył wśród nas. Objął rządy miasta w warunkach trudnych. Mimo ciągłych kłopotów finansowych umiał przecież uporządkować gospodarkę miejską, że wkraczając poczęła już na grunt mocny, nabierając rozmachu. Z otuchą patrzyliśmy w przyszłość kiedy Zmarły rozwijał w Radzie Miejskiej plany swoje. Niestety, nie było mu dane wykonać programu. Straszna choroba podcięła siły...żal ogólny jaki objął po jego śmierci wszystkich bez wyjątku, nieprzeliczona ilość wieńców na grobie, orszak pogrzebowy dawno nie widziany w Jarocinie o takiej rozciągłości, to wszystko świadczy jak bardzo ceniło Go sobie Obywatelstwo nasze. Pamięć o śp. Czesławie Łukowskim, burmistrzu nie zaginie długo”.

Franciszek Basiński  - od 3 .XII. 1924r.   do 20.I.1925 r.

Po śmierci Czesława Łukowskiego zastępczo funkcję burmistrza pełnił Franciszek Basiński, radny Rady Miejskiej, działacz niepodległosciowy i przedsiębiorca. Honorowy Obywatel Jarocina. W czasie okupacji wysiedlony do GG. Zmarł na wysiedleniu 24 września 1942 r.

Edmund Rogalski  - od 20.I.1925r.  do wybuchu II wojny św. 1939r.

Edmund Rogalski sprawując urzad burmistrza Jarocina przez prawie przez 15 lat, wywarł znaczacy wpływ na wizerunek miasta ukształtowany w okresie międzywojennym. Był ostatnim burmistrzem przed wybuchem II wojny światowej. E. Rogalski to wyjatkowa osobowość, do dzisiaj jego osoba postrzegana jest w sposób wyjątkowy. Jego styl życia, sprawowanie urzędu czy pojmowanie władzy jako służby i całkowite oddanie się sprawom miasta i mieszkańców, jest dzisiaj wzorcem niedoścignionym. Stał się legendą i wzorem urzędnika i społecznika. Urodził się 22 października 1891 roku w Kłecku, koło Gniezna. Syn Wincentego i Walentyny, z domu Imbierowicz. Rodzice prowadzili zakład rzeźnicki, Edmund uczęszczał do gimnazjum  w Gnieźnie. Za działalność w tajnym Towarzystwie Tomasza Zana został wydalony ze szkoły z zakazem kontynuacji nauki na terenie Prowincji Poznańskiej, dlatego ostatnie dwie klasy ukończył  w Obeslahnstein pod Koblencją, a maturę zdał eksternistycznie w 1914r. w poznańskim gimnazjum św. Marii Magdaleny. Nie mając jeszcze matury, jako wolny słuchacz, przez dwa lata  uczęszczał  na wykłady  na wydziale filozofii uniwersytetu w Berlinie. Po wybuchu I wojny św. w 1914r. został powołany do armii niemieckiej i wysłany na front zachodni. W stopniu podporucznika walczył we Francji Belgii i Rumunii. Za udział w powstaniu wielkopolskim i wybitne zasługi na polu bitwy odznaczony krzyżem „Virtuti Militari”. W wojsku polskim służył do 31 grudnia 1922 roku. Ostatnie dwa lata, w stopniu kapitana pełnił funkcję komendanta garnizonu jarocińskiego. Po przejściu do rezerwy na własna prośbę, objął posadę dyrektora Kasy Chorych w Gnieźnie. Po śmierci burmistrza Łukowskiego został wybrany burmistrzem Jarocina.

 Po upływie dwunastoletniej kadencji, w 1937 roku ponownie powierzono Edmundowi Rogalskiemu funkcję burmistrza Jarocina, na kolejne 10 lat. Warto dodać, że pokonał wtedy 12 kandydatów. Jak zapisano w kronice miasta, „Rada wzięła pod uwagę jego 12 letnie doświadczenie samorządowe oraz wybitne zasługi położone około dobra i rozwoju naszego miasta”. Będąc burmistrzem E. Rogalski angażował się w działalność wielu organizacji społecznych; był m.in. prezesem koła Związku Oficerów Rezerwy, członkiem zarządu oddziału Ligi Morskiej i Kolonialnej oraz członkiem zarządu PCK.

Burmistrz Edmund Rogalski, w pierwszych dniach września 1939r. zgodnie z zarządzeniem władz polskich, ewakuował się na wschód wraz z dokumentami miejskimi. Do Jarocina powrócił 7 października. Tego samego dnia został aresztowany przez Niemców i wraz z rodziną wysiedlony do Opoczna na terenie Generalnej Guberni. Organizował tam pomoc dla ubogich i wysiedlonych. Niestety, w wyniku nalotu sowieckiego w styczniu 1945r, został ciężko ranny. Odniósł bardzo  poważne rany i został do końca życia inwalidą. Po wojnie pracował m.in. w Przedsiębiorstwie Zbożowym, zakładach ceramicznych koło Śremu i w Spółdzielni Inwalidów w Jarocinie. Urząd burmistrza sprawował przez 15 lat,  wywarł znaczący wpływ na wizerunek miasta. Jego lata powojenne, to życie pełne upokorzeń i osamotnienia. Wraz z rodziną zajmował mieszkanie w kamienicy przy ul Wolności 3. Zmarł 3 lipca 1961 r. na skutek wypadku ulicznego. Pochowany został na cmentarzu parafialnym w Jarocinie.

Przez ostatnie cztery lata, czyli od 1935r. zastępcą Rogalskiego był Antoni Świerkowski, urodzony w 1889r., przemysłowiec, działacz narodowy i społeczny na Ziemi Jarocinskiej. Wieloletni radny miejski i członek Sejmiku Powiatowego w Jarocinie. Wspólne cele burmistrza i zastępcy, ich dobra współpraca, pozwoliły na realizację wielu trudnych i cennych zadań dla miasta w tamtych ciężkich czasach.

Wiceburmistrz Antoni Świerkowski, po wybuchu II wojny św. pozostał w Jarocinie. Jako komisaryczny burmistrz miasta, przekazał władzę wojskowej delegacji niemieckiej w dniu 7 września 1939r. W 1940r. wysiedlony został wraz z rodziną do Generalnej Guberni. Po wojnie wrócił do Jarocina i rozpoczął działalność gospodarczą i bardzo szeroko działalność społeczną. Ale dla aktywnych działaczy II RP, nie było miejsca w nowej rzeczywistości politycznej. Z opracowań IPN dowiadujemy się, iż Antoni Swierkowski  został aresztowany przez UB w 1947r. Trafił do celi, w której siedział mjr Hoefer, pierwszy w 1939r. hitlerowski komendant Jarocina, któremu A.Świerkowski we wrześniu, jako wiceburmistrz przekazywał miasto. A. Świerkowski zmarł 3 czerwca 1960r. Pochowany na miejscowym cmentarzu parafialnym w Jarocinie.  

Dziękujemy za opracowanie Panu Andrzejowi Gogulskiemu.

                


Gminny program WYMIE PIEC
Rewitalizacja Aplikacja BLISKO Pomoc Prawna Obywatel.pl System Informacji Przestrzennej e-MAPA Mapa Inwestycji w Gminie Jarocin

Wydarzenia

Na skróty

videojarocin

Materiały wideo

Polecamy